Papa mı Vatikan’ı yoksa Vatikan mı Papayı yönetiyor?

0

“Sana şunu söyleyeyim, sen Petrus’sun ve ben kilisemi bu kayanın üzerine kuracağım. Ölüler diyarının kapıları ona karşı direnemeyecek. Göklerin Egemenliği’nin anahtarlarını sana vereceğim. Yeryüzünde bağlayacağın her şey göklerde de bağlanmış olacak; yeryüzünde çözeceğin her şey göklerde de çözülmüş olacak.”

                                                                                                          (Matta 16, 18-19)

Dünya üzerinde Katolikliğin dini merkezi ve “devlet içinde ki devlet” olan Vatikan…

Gesu (İsa) tarafından atanan havari Petrus ile birlikte Katolik dünyasında Papalık makamı doğmuştur. 380 yılında Romalılar Hristiyanlığı resmi dini olarak ilan etmesinden sonra yüzyıllar içerisinde Vatikan, aziz Petrus’un kemikleri üzerine yükselmeye başlamıştır. Temelde Hristiyanlığın merkez yönetim noktası olarak hizmet verse de ortaya çıkan farklı görüşler, İncil sayısındaki artış, dini yapı taşlarının da ki ayrışmalarla yıllar içerisinde 3 ayrı merkezde (Katoliklik, Ortodoksluk ve Protestanlık)  toplanması ile sadece Katoliklerin ruhani yeri haline gelmiştir. Bu kutsal mekân aynı zamanda küçük bir devlet haline gelerek dünya siyasi yapılanmasında yer aldı.

Yüzyıllar içerisinde ki ruhbanlıktan devlete doğru evriliş akıllara Papa mı Vatikan’ı yoksa Vatikan mı Papayı yönetiyor? sorusunu getirdi.

Tanrı’nın kardinalleri ilahi olarak yönlendirmesi ile seçildiği inanılan Papa öldüğünde, kutsal konsül bir araya gelerek Katolik dünyasına rehberlik edecek yeni kişi aramaya başlıyor. Kilise kurallarına göre kilise üyesi olan inancı kuvvetli herhangi bir din adamı papa olma şansına sahip olsa da papalık tarihine baktığımızda kardinaller genellikle kendi aralarından birini bu makama uygun görmüşlerdir. “Extra omnes” (işi olmayanlar dışarı) sözü ile boşaltılan Sistina Şapeli’nde toplanan kardinaller kilitlenen kapılar ardında aday isimler üzerinde görüşerek bir karara vardıktan sonra dışarıya gönderilen beyaz duman ile inanları müjdeliyorlar.  Ve yeni Papa, halka baş Kardinal tarafından “Habemus Papam” (Artık yeni bir Papamız var) denilerek takdim ediliyor. Burada ilginç olan seçilen ruhban rehber gerçek ismini geride bırakarak Hristiyanlık tarihindeki azizlerden birinin ismini seçmektedir. Seçtiği isimin hayat hikâyesi, ölesiye kadar yaptıkları ve baskın karakter özelliği vs. bizlere, Papa’nın yeni yönetim dönemindeki izleyeceği manifestosu hakkında mesaj vermektedir.

Yüzyıllar içerisinde saf inancı koruyan,  kaybolan ruhların kurtarıcısı ve Gesu’nun elçisi olarak yola çıkan Papa ve Vatikan dünyası, insanlarla arasında duvarlar örmeye başlayarak kendi gizemli dünyasını kurdu. Dinden devlete doğru geçiş süreci en alt basamaktan (rahip – rahibeler) ve en üst makam Papa’ya kadar din dışı kuralların doğmasına sebep oldu. Özellikle Orta Çağ’da din adamlarının eline geçen siyasi ve ekonomik güç halk üzerinde yapıcı ve yıkıcı uygulamalara neden oldu. Cennetten toprak satımı, inanların çıkardıkları günahlarla elde edilen itiraflar ve şantaj bilgileri, engizisyon mahkemeleri, cadı avları, din adamlarının yaptıkları eylemlere ters düşüp kendilerince uygun görmedikleri İncil’den cümlelerin deformize edilmesi vb. örneklerle dini günümüze kadar değiştirip kendi gizemli ve sorgulanmaz kemik yapılarını oluşturmuşlardır.

Kimilerine göre doğru kimilerine göre yanlış olan tarihsel değişimlere sahip olan Vatikan resmi olarak 1929 yılında İtalya ile imzalanan Laterano antlaşması ile devlet olarak kabul görmüştür. Siyasi olarak devlet başkanı olarak tanınan Papalık yönetim mekanizmasında şunlar bulunmaktadır: Papalık Meclisi, Rahipler Sinodu, Kardinaller Meclisi, devlet sekreterliği (başbakanlık), dışişleri bakanlığı, kurullar, papalık komisyonları, konseyler, bürolar ve mahkemeler vs. Yasama, yürütme ve yargı direk olarak Papa’ya bağlıdır. Askeri olarak yeminli İsviçreli muhafızlar tarafından korunmaktadırlar. Bünyesinde günlük, haftalık ve aylık olmak üzere 200’den fazla gazete ve dergi, 154 radyo istasyonu veya emisyonu, 49 TV kanalı veya kablolu yayını bulunmaktadır. Ekonomik gelirlerini; Katoliklerden kesilen kilise vergisi, aidatlar, bağışlar, şirket gelirleri, hisse senedi-tahvil-bono gelirleri, bankacılık ve faiz gelirleri, hediyelik eşya satışlarından elde edilen gelirlerle basın yayından elde edilen reklâmlar oluşmaktadır. Günümüz Vatikan’ında yaşayan vatandaş sayısı gündüz çalışanlar ile beraber yaklaşık 3600 kişidir. Vatikan vatandaşlarına papalık makamı tarafından pasaport verilmektedir. Bu pasaport geçici olmakla beraber Vatikan istediği zaman tek taraflı olarak iptal edebilir ya da hiç verilmemiş gibi resmi kayıtlardan çıkartabilir. Günümüzde Birleşmiş Milletlerde üye ülke olmamasına rağmen gözlemci ülke olarak toplantılara katılım göstermektedir.

Değişen ve evrilen Vatikan devleti günümüzde dini yapılanmasında yüzlerce Katolik tarikatı, ayin kurallarında birbirinden ayrılan kiliseler, farklı dini söylemlere sahip yapılanmalar, rahip ve rahibe yaşantılarında ki çeşitliliklerle her geçen gün merkez inanıştan ayrılan yeni sosyolojik varyasyonlar meydana çıkmaktadır.

O zaman Papa mı Vatikan’ı yoksa Vatikan mı Papayı yönetiyor? sorusuna Vatikan öğretisi ile cevap verebiliriz: “Vatikan’da öğrenilen sırlar öbür dünyada bile açıklanmaz.”