ARYANLAR MI BİRLEŞİYOR?

0

Modi’nin Ortadoğu gezisinden sonra İran başkanı Ruhani’nin Hindistan ziyareti fazlasıyla anlamlıydı. Üç günlük süren Ruhani’nin Hindistan ziyaretinin ilk durağı Haydarabad olması İran’ın bölge ülkeleri ile olan ilişkileri adına önemli bir mesajdı. Zira Ortadoğu’daki karmaşanın yönü Arap-İsrail savaşlarından Sünni-Şii çatışmasına yön çevirmişken, Şii İran başkanı Ruhani’nin, Hindistan’ın en büyük ve en önemli Sünni Müslüman eyaleti olan Haydarabad eyaleti ve oradaki Sünni mezhebe ait Mekke Mescidi’ni ziyareti mühim bir adımdı. Hindistan’daki 200 milyon Müslüman nüfusun %20’sinin Şii olması, Ruhani’nin dünyaya Şii ve Sünnilerin barış içinde yaşayabileceği mesajını iletmesini sağladı. Kültürel ve medeniyetsel bağlantıların vurgulanması adına Panchatantra yani Kelile ve Dimne ve Hindistan’ın önemli kutsal destanlarından biri olan Mahabharata’nın Farsça tercümesi Ruhani’ye hediye edildi.

İran, Irak ve Suudi Arabistan’dan sonra Hindistan’ın en büyük üçüncü ham petrol tedarikçisidir. Şimdilerde ise için İran’ın önemi daha büyük. Bunun nedeni ise, geçen sene açılışı yapılan Chabahar Limanı Bu limanın geçen yıl açılışı yapılan ilk kısmına Hindistan 85 milyon dolar yatırım yaptı. Liman şimdilik Hindistan’ın Afganistan ve Orta Asya’ya ulaşımını sağlayan ekonomik bir köprü görevi üstlense de, Hindistan’ın Çin’in Yeni İpek Yolu projesine karşılık yürüttüğü Uluslararası Kuzey- Güney Taşımacılık Koridoru projesi için de kilit noktadır. Zira Hindistan, bu limana yatırımını gerçekleştirdikten bir ay sonra Orta Asya ve Basra Körfezi arasında uluslararası çok modlu bir ulaşım ve geçiş koridoru inşa etmek üzere kurulan Aşgabat Antlaşması’na taraf olmuştur. Böylece Hindistan’ın planladığı proje ile Aşgabat Antlaşması’nın entegrasyonu Hindistan’ın Avrasya’ya ulaşımını kolaylaştırması amaçlanmaktadır. Limanın ekonomik avantajlarının yanı sıra, Pakistan’ın Suudi Arabistan ile ilişkilerini yeniden canlandırma adına Riyad’a bir Pakistan ordu birliği göndermesi, Chabahar limanının ilerleyen zamanda Hindistan için askeri amaçlar için de önem kazanacağını göstermektedir.

Bahsi geçen liman ile ilgili antlaşmaların yanı sıra, diğer önemli bir antlaşma ise Hindistan’ın İran’a yapacağı altyapı ve bağlantı projelerine Hint rupisi ile yatırım yapması üzerineydi. Böylece, Nepal ve Butan gibi İran da bu ayrıcalığı elde etmiş oldu. Ayrıca ticaret, sanayi, kültür, bilim ve teknoloji, enerji, turizm, eğitim, ilaç, savunma alanlarında da antlaşmalar imzalandı.

İran Hindistan Asya da yeni bir güç mü ?

Ruhani, İran ve Hindistan’ın bu yüzyılda Asya’nın en önemli oyuncuları olduğunu belirtti. İran, Hindistan’ın küresel sistemde giderek artan önemini kavramış görünürken, son zamanlarda Batı dünyası ile arasındaki gerilimler nedeniyle Doğu’daki ilişkilerini güçlendirme çabaları vermektedir. Bu anlamda, Ruhani’nin ABD’nin BM’de veto hakkı varken neden Hindistan’ın aynı hakka sahip olmadığına dair sorusu önemliydi.

Hindistan, uzun zamandır İran ile ilişkilerini ABD’ye rağmen sürdürmeye niyetli olduğunu göstermektedir. İran’ın iç politikasındaki karmaşa bir yana, ABD’nin İran’ın nükleer politikasından dolayı duyduğu rahatsızlık, AB ülkelerinin de İran’a tam da bu nedenden dolayı temkinli yaklaşması ve İran’ın ekonomik sıkıntılar yaşaması Hindistan’ın kendisiyle ilişkisini sürmesini engellemedi. Ruhani, ABD ile olan nükleer antlaşması hakkında da konuşarak, İran’ın son nefesine kadar antlaşma şartlarına uyacağını, bununla birlikte paktın bozulması durumunda ABD’nin pişman olacağını dile getirdi.

Batı bankalarının İran’a olan çekinceli tavrı ve bundan dolayı ülkenin yaşadığı ekonomik sıkıntı Hindistan ile yürüttüğü Chabahar limanı projesinin yavaş ilerlemesine neden olmaktadır. Karşı karşıya olduğu iç ve dış sorunlar nedeniyle İran, bir şeylerin ters gitmesi durumunda Hindistan’ın çıkarlarının zarar görmemesi adına Çin ve Pakistan’ın projeden tamamen devre dışı bırakılmaması gerektiği önerisinde bulundu. Öte yandan, Hint hükümeti tarafından işletilen bir petrol ve doğalgaz şirketi İran Körfezi’ne yakın bir yerde olan Fazbad-B adlı bir doğal gaz alanı keşfetti. Ancak İran, Hindistan’a doğalgaz ihraç etme konusunda tavrını kesin olarak ortaya koymuş değil.

İran’ın son zamanlarda karşılaştığı baskı ve Ortadoğu ile mevcut karmaşık ilişkisi Hindistan’ın dikkatli ve dengeli bir dış politika yürütmesi gerektiğinin sinyallerini vermektedir. Zaten Hindistan, dengeli bir dış politika yürütmesi gerektiğinin farkındalığıyla, on yıl sonra gerçekleşen ilk İran devlet başkanı ziyareti, tam da Modi’nin Ortadoğu ziyareti sonrası ve yakında ülkeyi ziyaret etmiş Netanyahu’nun ardından ağırlaması tesadüf değildir. Hindistan’ın enerji ihtiyacı, Çin’in Yeni İpek Yolu projesine karşılık olarak Uluslararası Kuzey- Güney Taşımacılık Koridoru projesinde İran’ın rolü, Orta Asya ve Afganistan’a açılan kapısı olması, ABD’deki Hint diasporasının birçoğunun çalıştığı E-bay, Google, Youtube, Dropbox, Twitter vb. şirketlerin yönetimlerinin İran diasporasının elinde olması gibi nedenler İran’ı Hindistan’ın “Batı’ya Bak” politikasının başat ülkelerinden biri haline getirmiştir. İran’ın Hindistan için öneminin yanı sıra, Çin’in İran’a nüfuzu, Afganistan’ın geleceğinin belirsizliği ve bölgenin barış sürecinde faaliyetlerin koordine edilmesi amacıyla İran’ın Hindistan’ın iki önemli rakibi Çin ve Pakistan ile yakınlaşması, İran’ın Hindistan’ın önemli müttefikleri olan Batı ve Ortadoğu ile olan sorunlu ilişkileri Hindistan’ın işini zorlaştırmaktadır. Her şeye rağmen Hindistan, dış politikasında bağımsız hareket ettiğini vurgularcasına İran ile ilişkilerini gerekli dengeleri gözeterek ilerletmeye devam ettirmeye istekli görünmektedir.