Aydınlığın Karanlığa Karşı Zaferi: Diwali Bayramı

0

Hindistan bu yıl Diwali bayramını 7-12 Kasım tarihleri arasında kutladı. “Işık” festivali anlamına gelen bu kutlama, Ekim sonu ve Kasım başı tarihleri arasına denk gelen dolunayda kutlanıyor. 5 gün süren bu bayramla Hindular, yeni yıla hoşgeldin diyor.

Hinduların en önemli dini bayramlarından biri olan Diwali’de önemli Hindu kutsal kitaplarından olan Ramayana’nın kahramanı Tanrı Rama’nın, eşi ve kardeşi ile 14 yıl ormanda sürgün kaldıktan sonra, krallığının başkenti olan Ayodhya’ya dönüşü kutlanır. Tanrı Rama, sürgün dönemindeyken şeytan Ravana ile savaşmış ve onu yenmiştir. Bu anlamda Diwali, iyiliğin kötülüğü yenişi, umutsuzluğun yerini umuda bırakışı ve karanlıkların aydınlığa çıkışının sembolüdür.

Diwali’nin kutlanmasında en yaygın sebep Tanrı Rama’nın zaferle krallığına dönüşü olsa da başka nedenleri de var. Zenginlik ve şans tanrıçası olan Lakshmi’nin Tanrı Vishnu ile evliliği, yine tanrıça Lakshmi’nin doğuşu bunlardan en önemlileri.

Diwali’yi sadece Hindular değil, Caynalar, Sihler ve Budistler de kutluyor. Ancak onların sebepleri farklı. Caynalar, dinlerinin kurucusu olan Mahavira’nın nirvanaya ulaşmasını kutlarken, Budistler M.Ö. 3. yüzyılda büyük Hint krallarından biri olan Aşoka’nın Budizm’e dönüşünü kutlamaktadır. Sihlerin Diwali sevincinin arkasında ise, 6. Guruları olan Har Gobind’in birçok Hindu grup ile Babür imparatoru Cihangir’in hapsinden kurtulmuş olması yatar.

5 gün süren Diwali’nin ilk günü yeni yılın başlangıcı olarak kutlanır. Ayrıca yeni bir mali yılı başlatan birçok tacir ve iş adamı yeni hesaplar açar. Evler, sokaklar süslenir, dekore edilir, alışveriş yapılır, yeni kıyafetler alınır. İkinci gününde Tanrı Krishna’nın şeytan kral Naraka’yı yenişi kutlanır ki ülkenin güneyinde, ikinci gün ana Diwali günü olarak kutlanır. Evlerin girişlerine rangoliler yapılır. Rangoli, zemin sanatı demek. Özellikle diwali bayramında rangolinin önemli bir yeri var. Tarihi çok eski zamanlara kadar dayanan bu sanatın kökeninde Tanrı Brahma’nın mucizesi saklı. Oğlu ölen dindar bir kral, Tanrı Brahma’dan oğlunu diriltmesini ister. Brahma ise ondan oğlunun resmini evinin girişine çizmesini ister. Daha sonra ise kralın oğlu yeniden hayat bulur. Bunun üzerine tüm krallık Brahma’ya dua eder. Bu olayın ardından rangoli geleneksel bir hal alır. Hindu inanlara göre rangoli, Tanrı Brahma’nın duasını sihirli bir şekilde davet etmenin yoludur. Diğer yandan, rangoli tasarımları titizlikle korunmakta ve ailelerce gelecek nesillere aktarılmaktadır. Çizildiği amaca göre çiçek, tanrı, yaprak vb. şekillerle farklılık göstermektedir.

Bir yandan rangoliler çizilirken, evler köşe bucak temizlenir. Lambalar yakılır, kapı ve pencereler misafirlerin ve Tanrı Lakshmi’nin gelmesi için açık bırakılır. Evlerde yakılan ışıklar sayesinde Tanrı Lakshmi’nin evleri ziyaret edeceğine ve onun gelişiyle şans ve zenginliğin geleceğine inanılır. Gecesinde, sokağa çıkılıp eğlenceler düzenlenir, ışıklar, lambalar ve maytaplar yakılır. Üçüncü günü ise esas Diwali günüdür. Tanrıça Lakshmi’nin Samundra Matan (Okyanus Çalkalanması) esnasında doğuşu kutlanır. Ailecek dualar edilir ve hediyeler verilir. Dördüncü gün Tanrı Vishnu’nun şeytan kral Bali’ye karşı zaferi kutlanır. Son günü ise erkek ve kız kardeşler birbirlerine sevgi ve bağlılıklarını kutlar. Kızlar, erkek kardeşleri için yemekler pişirir, dua eder. Erkekler ise kız kardeşlerine hediyeler verir.

Hinduların gözünde Diwali, hızla değişen dünyada kültürlerini korumalarının “ışıklı” yolu. Bu sene ise Ayodhya’da 300.000 lamba yakılarak rekor kırıldı. Bu seneki bir diğer dikkat çekici gelişme ise Güney Kore liderinin eşinin Hindistan ziyaretini Diwali bayramına denk getirmesi ve kutlamalara katılmasıydı. Ayodhya’da ki kutlamalara katılan Güney Kore first lady’si, Modi ile orada görüştü. Diğer yandan, bu ziyaretle birlikte ilgi çekici bir inanış ön plandaydı. Bu inanışa göre bundan 2000 yıl önce Ayodhya’dan bir Hint prensesi, Kore’ye gitmiş ve orada kraliçe olmuştu. Bu anlamda birçok Koreli kökenlerini Ayodhya’ya dayandığına inanıyor. Hinduların Kabe’si olan ve 1992 yılındaki Babür Mescidi’nin yıkılışına neden olan Ayodhya’nın kutsallığı yanında şehir, birçok Koreli için de özel bir anlam ifade ediyor. Tarihsel bir gerçekliği olup olmadığı tartışmaları sürse de Koreliler açısından inanışın etkisi büyük. Zira 2000 yılında Ayodhya ile Kore’deki Gimhae kardeş şehir ilan edildi. 2001’de ise Kuzey Kore’nin Hindistan’daki büyükelçisi dahil 100’den fazla tarihçi ve hükümet temsilcisi Ayodhya’daki Saryu nehrinin kıyısında Hint kökenli kraliçelerine adanmış anıtın açılışına katıldı. 2016 yılında ise Koreliler, bu anıtın daha da geliştirilmesini teklif etti. Yine her yıl binlerce Koreli soyundan geldiğini öne süren Ayodhya kökenli kraliçelerinin şehrini ziyarete gelmekte.

Sonuç olarak bakıldığında, Diwali Hint alt kıtasında hayat bulmuş dinler için oldukça köklü bir dini bayram. Mesajı ise genel olarak iyinin kötü karşısındaki zaferi! Diğer yandan, Diwali sadece birçok inananın kalbini inançla, mutlulukla ve umutla doldurup, ekonomiye ve vicdanlara hükmetmiyor. Aynı zamanda Hindistan’ın iç ve dış politikasındaki birçok gelişmeye dair “ışık” da tutuyor.