Çin ABD ilişkilerin Arasındaki Yeni Kriz;”Huawei”

0

Haber-Yorum

Çin, üst düzey bir yöneticisi ve Çin telekomünikasyon devi Huawei’nin kurucusunun kızının ABD’de tutuklanmasının ardından Çin öfkelendi.

Huawei’nin baş mali yetkilisi 46 yaşındaki Sabrina Meng Wanzhou’nun gözaltına alınması, Amerikan yetkililerinin, şirketin ulusal bir güvenlik tehdidi olduğunu kabul ettiğini ABD istihbarat yetkililerinin de Huawei’nin  yaptırımlardan şüpheli durumlar üzerine  soruşturma başlattığını bildirdi.

Tutuklama, günğnde, Donald Trump ve Xi Jinping’in Arjantin’deki bir zirvede düzenlenen  yemekte tam ticaret savaşında ateş yapıldığı sıra olduğu vurgulandı.

Tutuklamalar, ABD ve Çin’in ticaret harbinin ateşkes anlaşması yaptığı sıra yeni  bir gerginlik oluşturdu.

Çin Dışişleri bakanlığı sözcüsü Geng Shuang, Pekin’de düzenlediği basın toplantısında  “Kanada ve ABD’nin, her iki tarafın da tutuklama nedenlerini derhal açıklamas yapmasını ve tutuklunun derhal yasal haklarını korumak için derhal serbest bırakılmasını talep ettik”dedi.

Kanada ‘nın Adalet bakanlığı Meng’ in 1 Aralık ‘ta Vancouver’ da tutuklandığını belirterek, Çin elçiliğinin “insan haklarına ciddi şekilde zarar verdiğini” söyledi.

Bakanlık, tutuklanan mengin babasının Huawei’nin kurucusu Ren Zhengfei’nin eski bir Çin Halk Kurtuluş Ordusu mensubu olduğunu yayın yasağı nedeniyle daha fazla ayrıntı veremeyeceğini ekledi.

Dünyanın sayılı  akıllı telefon üreticisi olarak Apple’ı geride bırakan Huawei, Meng tarafından yapılan herhangi bir hatanın farkında olmadığını ve suçlamalarla ilgili “çok az bilgi” sağladığını söyledi.

Şirket, “Huawei, geçerli ihracat kontrolü ve BM, ABD ve AB’nin yaptırım yasaları ve düzenlemeleri de dahil olmak üzere, faaliyet gösterdiği tüm geçerli yasa ve yönetmeliklere uymaktadır.”dedi.

Wall Street Journal, Nisan ayında ABD Adalet Bakanlığı’nın, Huawei’nin İran yaptırımlarının ihlal ettiğine dair bir soruşturma başlattığını bildirdi.

New York Times, şirketin ABD Ticaret ve Hazine Bakanlığı tarafından İran ve Kuzey Kore yaptırımlarının ihlal edildiği iddiasıyla mahkum edildiğini söyledi. ABD Senator Ben Sasse, ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlara ilişkin tutuklamayı bağlayan bir açıklamada, “Çin ulusal güvenlik çıkarlarımızı baltalamak için  çalışıyor ve ABD ve müttefiklerimiz aralarında yer alamaz ” Dedi.

Bağımsız  Çinli ekonomist olan Ye Tan, Meng’in tutuklanmasının ticaret görüşmelerinde “pazarlık çipi” olarak kullanılabileceğini söyledi.

“Görüşmeler devam edecek, ancak daha yüksek bahislerle daha gergin olacak” dedi.

Ancak dışişleri bakanlığı sözcüsü Geng, her iki ülkenin de Trump ve Xi’nin “istişareleri arttırmak ve mümkün olan en kısa sürede karşılıklı olarak yararlı bir anlaşmaya”ulaşacaklarını  söyledi.

Ticaret bakanlığı, tarım ürünleri, enerji ve otomobilleri de içeren ticaret anlaşması kapsamında alınan tedbirleri “derhal uygulamaya koyacak” ve ” önümüzdeki 90 gün içinde bir anlaşmaya “varılabileceğini söyledi.

Huawei, ABD makamlarının rüşvetiyle yüzleşen ilk Çinli telekom ekipmanı değil.

Bu yılın başlarında ABD, İranlı ve Kuzey Kore’ye karşı ticaret yaptırımlarını ihlal etmekten sorumlu olan personele karşı harekete geçmeyi başaramadığını anladıktan sonra, ABD’li akıllı telefon üreticilerinin ZTE’ye satması konusunda yedi yıllık bir yasaklama kararı aldı.

Yasak, Çin teknoloji şirketini neredeyse yok etti ve Mayıs ayında büyük operasyonları durdurmaya zorladı.

Amerikalı yetkililer, ikisi arasında herhangi bir bağlantıyı reddetti. Öte yandan ZTE, 1 milyar ABD Doları (7,8 milyar HK $) para cezası ödemeyi ve gelecek ihlallerde 400 milyon ABD Doları tutarında ek bir emlâk ödemeyi kabul etti.

Dava, Çin’in ABD yapımı yarı iletkenlerin veya bilgisayar çiplerinin ithalatına büyük ölçüde bağımlı olduğunu ve Pekin’in bu önemli teknoloji üzerinde kendi kendine bağımlı olma ihtiyacını güçlendirdiğini gösterdi.

Huawei, dünyanın en büyük telekomünikasyon ekipmanı ve servis sağlayıcılarından biridir.

Ancak ABD’deki işi, Amerikan rakiplerini zayıflatabilecekleri endişeler ile sıkı bir şekilde kısıtlandı ve diğer ülkelerde yaygın olarak kullanılan cep telefonları ve ağ donanımları, Pekin’e casusluk için yollar sağlıyor.