Çin, Nüfuz Alanı Açmaya Devam Ediyor

0

Haber-Yorum

Çin’in yeni hedefi Bhutan. Bhutan’da herhangi bir oyuncak mağazasına bir göz atışı tümünün Çin yapımı olduğunu gösterir. Bu durum bile rakibi Hindistan’ın tüm harcamalarına karşın Çin’in bu küçük ülkedeki sessiz nüfuzuna tanıklık eder.

Çin’in Tibet’e 1951’de katılması ve çözülmemiş bir sınır anlaşmazlığı, Bhutan’la olan ilişkilerinde uzun süredir rahatsız edici bir konu olmuştur. Hindistan geçen yıl Çin askerlerinin hem Çin hem de Bhutan tarafından iddia edilen bir bölge olan Doklam’a bir yol inşa etmeye başladıkları sırada Bhutan’ın savunması üstlenmişti. Hint-Çin askerleri geri çekilene kadar aralarındaki yüz yüze olan karşılaşma 72 gün sürmüştü.

Ama şimdi, diplomatik ilişkilere sahip olmamasına rağmen Pekin ilişkileri onarmak ve küçük Himalaya krallığına bir dostluk elini uzatmak istiyor. Son on yılda makine ve çimentodan elektrik ve oyuncaklara kadar olan ürünlerde Pekin, yabancı ithalatçılara büyük oranda bağlı olan Bhutan’ın üçüncü büyük yabancı kaynağı oldu.

Bunun yanında rakip bölgesel güçler arasında sıkışmış olan Bhutan, egemenliğini güçlükle sürdürmeye çalışırken Hindistan’a on yıllardır süren ağır bağımlılığını ortadan kaldırmak için ısrar ediyor. Bhutan’ın 800.000 nüfusunun birçoğu, Hindistan’ın kucaklamasının bir baskı haline geldiğini ve Thimpu’nun diğer ülkelerle olan ilişkilerini yönlendirdiğini düşünüyor. Ancak coğrafya ve tarih dikkate alındığında, Bhutan’ın Hindistan’ın ilgisini görmezden gelmesi kolay değildir. Dünyanın en yüksek karla kaplı dağ silsilesi içinde yer alan Bhutan, hiçbir zaman kolonileşmemiş olan dünyanın sayılı ülkelerinden biridir ve eşsiz kültürünün ve çekiciliğinin çoğunu korumuştur.

Ülkenin dördüncü kralı 1970’lerde “gayri safi milli mutluluk” kavramını mükemmel bir şekilde tanıtırken, çoğu modern ülkenin ekonomik büyümeyi ölçmek için kullandığı alışılmış gayri safi yurtiçi hasıladan uzak durmuştur. Bhutan, efsanevi Shangri-La ilk karayolunun inşa edildiği 1960’ların başlarına kadar izole edilmişti. Ancak Hindistan’ın gaz ve kerosen sübvansiyonlarını keserek bir yakıt krizini tetiklemekle suçlandığı 2013’te görüldüğü gibi, Bhutan komşularına giderek daha fazla bağımlı hale gelmişti. Bazıları ise bu durumu Çinlilere karşı yakınlaşması nedeniyle Hindistan’ın Bhutan’a bir cezası olarak yorumlamıştı.

Genel olarak ekonomik anlamda zor durumda olan Bhutan’a kredi ve hibeleriyle Hindistan yardım etse de halk, Çin’in kendilerine daha çok destek olacağını düşünüyor. Çin’in yumuşak güç ve ekonomik yardımları karıştırma politikası, Hindistan’ın Sri Lanka ve Maldivler gibi uzun süredir etkisini devam ettirdiği Güney Asya ülkelerinde zengin bir kâr payı kazanmıştır. Şimdi ise Çin, Bhutan’a spor, dini ve kültürel ziyaretler ve Bhutanlı öğrencilere verilen burslarla ulaşmaktadır.

Çin dışişleri bakan yardımcısı Kong Xuanyou, Temmuz ayında Bhutan’a ender bir yolculuk yapmıştı. Bhutan ayrıca Hintlilerin aksine, büyük bir vize ücreti ödemek zorunda olan Çinli turistlerin sayısını da artırıyor. Bhutan halkı, çevre ülkelerle ilişkilerini arttırması gerektiğine inanıyor.