Doğu’nun Semboller Diyarından II: SHATKONA

0

Shatkona, altı köşeli yıldız anlamına gelir ve Hinduizm’in temel sembollerinden biridir. Ancak dünyanın her yerinde Siyonizm’i temsil eden bir amblem olarak kabul edilir. Daha da ötesi, İsrail bayrağının simgesi olması nedeniyle Yahudilerle de özdeşleştirilmektedir. Ancak sembolün tarihi onun sadece Yahudilerce kullanılmadığını, tarihsel süreçte birçok medeniyet tarafından benimsediğini göstermektedir. Hristiyan, Yahudi ve Müslüman alemince Davut’un Yıldızı olarak bilinen sembolün dini bir anlam içerdiği bilinir. Zira dört kutsal kitabın mensupları olarak bilinen ehl-i kitap, Hz. Davut’un oğlu Hz. Süleyman’ın bu yıldızı Mescid-i Aksa’yı inşa ettirirken cinleri kontrol altına almak için kullanıldığına inanır. Kilise ve sinagoglarda kullanılan bu motif, zamanında Müslümanlar tarafından da değer görmüş ve kullanılmıştır. Altı köşeli yıldız, sadece Batı ve Ortadoğu dünyasında değil, Doğu’nun Hinduizm, Budizm ve Caynizm gibi mistik dinlerinde de kendine yer bulmuştur.

Tüm bunların yanında altı köşeli yıldız, Hindular için özel bir anlam ifade etmektedir. Shatkona olarak adlandırılan bu sembol, Hinduizm’de “yaşamın oluşumunu ve başlangıcını” simgeler. Zira iki ters üçgenin birleşiminden oluşan Shatkona’nın üst tarafa bakan kısmı, Hindu Tanrılarından Shiva’yı, yani Yüce Birliği (Purusha), erkeği ve ateşi temsil eder. Alt tarafa bakan yanı ise Shakti’yi, doğa anayı, nedensel maddeyi, kadın ve suyu temsil eder. Bu anlamda Shatkona, eril ve dişil ilahi birliğin sembolüdür ve tüm yaratılışın kaynağının sembolü olarak kabul edilir. Esasen Hindu felsefesinin temelinde tek tanrı vardır ve bu tek tanrı, erkek ya da kadın değildir. Bu sembol her ikisini de kapsadığı için bu felsefeye de dolaylı yoldan işaret etmektedir. Diğer yandan, Tanrı Shiva ve Tanrıça Shakti’nin oğlu Sanat Kumara’yı, diğer adıyla Muruga’yı da sembolize eder.

Shatkona’nın Hinduizm’deki varlığı, dinin ilk kutsal kitaplarını teşkil eden Vedalar’a kadar uzanır ve bu anlamda sembolün tarihi ehl-i kitap dinlerinin kullanımından çok daha eski zamanlara kadar gider. Shatkona, Hinduizm’de kutsal lotusun ortasındaki çekirdektir ve burası Tanrı Krishna’nın yaşadığı yerdir. Ayrıca bu sembol, kalp çakrasını da sembolize eder. Kalp çakrası ise dört temel çakradan biridir ve aşk, iyilik ve eşitliği temsil eder. Anahata olarak bilinen kalp çakrası, kutsal lotusun ortasındaki çekirdeğin içinde bulunan Shatkona ile sembolize edilir.

Dhoom 3 – Malang

Hinduizm’in önemli sembollerinden olması dolayısıyla Shatkona, dini ritüellerin yanında günlük yaşamda da kendine yer bulmuştur. Rangoli, kapı sembolleri, ev motifi vb. birçok alanda kullanılan bu sembol, film sahnelerinde dahi dekor olarak kullanılmaktadır. Ancak Bollywood sinema sektörünün dünyaya, özellikle Hindistan’ın batısına, açılışı bu sembolün Hint medeniyeti için anlamını bilmeyenler tarafından uygunsuz yorumların doğmasına sebep olmaktadır. Örneğin, Bollywood’un dünyaca ünlü isimlerinden Aamir Khan’ın Dhoom 3 adlı filmindeki Malang adlı şarkının dekorunun arkasında koca bir Shatkona sembolü yerleştirilmişti. Ancak Hindu inancındaki yerini bilmeyenler için Khan’ın Siyonizm’le bir bağlantısı olduğu yorumları bile sarf edilmişti. Fakat tam aksine Shatkona, başroldeki kadın ve erkek arasındaki aşkı sembolize etmesi açısından ve şarkısının ruhu gereği seçilebilecek en manidar dekor olarak kullanılmıştı. Görüldüğü üzere aynı ya da benzer semboller birçok medeniyette kendine yer bulmuş olsa da her medeniyet aynı sembole farklı anlamlar yüklemiş ve ona değişik anlam kazandırmıştır. Bir sembol, bir toplumda siyasi ya da ideolojik bir anlam kazanırken, başka bir toplumda dini bir temsiliyeti simgelemektedir. Bu anlamda semboller insanlığa medeniyetler hakkında önemli bilgiler sunarken, sembollere dair yapılacak her çalışma toplumların birbirini anlaması ve farklılıklarını özümsemesi adına önemli birer adım olacaktır.