Bir kuşak için hâlâ Avrupa demek, Fransız demek, Edith Piaf demek. Piaf, yani buğulu bir ses, romansın unutulmaz şantözü. Ufak tefek olmasına rağmen fransız müziğine ve dolaylı olarak müziğe etki eden, sesinde garip bir şeyler olduğundan şüphenilen bir kadın. Gariptir ki kaldırım serçesi deniyor.

Kim bilir kaç kişi Edith Piaf'ın seslendirdiği eserlerle hüznün kollarına attı kendini, kim bilir kaç dudaktan fısıldanarak tekrarlandı romansları Piaf'ın. Söylediği her şarkıda farklı bir tat ve bu tatta da bambaşka anlamlar vardı.

Sanıldığının aksine pek de romantik geçmeyen bir hayat serüveni var Edith Piaf'ın. 1915'te Paris'te dünyaya geliyor. Gerçek ismi Edith Giovanna Gassion. Pek nezih olmayan mekânlarda şarkılar söyleyen bir şarkıcının (Anita Maillard ki yaşı henüz o zamanlar on yediydi) ve kontorsiyonist* bir babanın (Louis Gassion) kızı olarak dünyaya gözlerini açıyor. Fakat kısa bir süre sonra annesi Maillard, kızını iş bahanesiyle büyük annesine bırakıp terk ediyor şehri. İstanbul'a gelip gazinolarda şarkı söylüyor ve hayat kadınlığı yapıyor.

Açlıktan ölecek kadar kötü bir durumun sınırlarında büyüyen Edith'i babası 2 sene sonra, 1917'de Normandiya'ya Fransız ordusuna katılarak gidince küçük Edith bir genelev işleten büyükannesinin yanına bırakıyor. Fakat işler bu kadarla düzelmiyor. Henüz 4 yaşındayken menenjit hastalığına yakalanan bu küçük kız kör oluyor Giovanna. Takdir-i ilâhi ki, 2 sene sonra Edith'in âmâlığı kendiliğinden geçiyor. Ama kendini kör eden bu menenjit hastalığı, hayatı boyunca yakasına yapışan talihsizlikler gibi yakasını bırakmamış, kızını bu hastalık yüzünden kaybetmiştir.

Ciotti Sirki'yle 7 yaşındayken ilk turnesine çıkıyor. Bu turnenin getirisi olarak da 10 yaşından itibaren sokaklarda şarkılar söylemeye başlıyor. Paris'te sokak sanatçısı olarak yaşamaya çalışırken, ki henüz yaşı 15'tir, kabare sahibi Louis Leplée ile karşılaşıyor ve onun kabaresinde şarkılar söylemeye başlıyor.

Çalıştığı kabarenin sahibi Leplée, Edith Giovanna'nın ismini değiştirerek "La Môme Piaf" yapıyor. Özel hayatındaki kaoslar, skandal evlilikleri, hastalık ve bağımlılıkları, başından geçen İkinci Dünya Savaşı macerası ve diğer talihsizlikler, Edith Piaf için hayli kompleks bir yaşam serüveni ve hayat tecrübesi olarak geri dönüyor. Sanki bunu onaylarcasına, Minik Serçe'nin cenazesine tam 40.000 kişi iştirak ediyor. Hayatını "hayatım" diye bir eserde toplamış, bir otobiyografiye imza atmıştır. uyuştucu kullanır, sinir krizleri geçirir, aşık olur; hüsran yaşar. Tüm şarkılarında acıyı sonuna dek hissettirmiştir. Zaten onu oluşturan şey, muhtemelen bunca acıyı çekmesiydi. 1963 yılında öldüğünde Fransa'nın en çok sevilen aşk sanatçısı, her şeyden öte fransanın bir ikonu haline dönüşmüştür.

II. dünya savaşında da onun şarkıları eşliğinde şehirlere girilmiştir.



İlk olarak La Garçonne (1936) filmiyle de sinema dünyasında yer alan Edith Piaf, toplam 10 tane filmde de rol almış. Tabii sadece filmlerde başrol değil, aynı zamanda ölümünden sonraki filmlerde "tema" olarak da anılmış.

En son olarak Fransız yönetmen Olivier Dahan'ın vizöründen, Marion Cotillard ve Sylvie Testud'un başrollerini üstlendiği "La Môme" adlı filmde çıkıyor karşımıza Piaf.

* Kontorsiyonist: bir cins aerobik şovmeni. "Lastik adam" diye de

Hayatım / Edith Piaf

Marcelle: Edith Piaf'ın kızı
P'tit Louis: Marcelle'in babası

….Ayrılışımızdan kısa bir süre sonraydı.

O zamanlar dans edilen bir lokalde, bir bal musette'de, Pigalle
Meydanı'ndaki "Le Tourbillon"da çalışıyordum. Orada her işten birazcık
yapıyordum: şarkı söylüyor, bardakları yıkıyor ve ortalığı süpürüyordum. Bir
gece P'tit Louis'nin geldiğini söylediler.

Rengi sararmıştı ve mırıldanıyordu:
"Marcelle ağır hastalandı. Menenjit... Çocuk hastanesinde yatıyor... Ümit
kesildi!"

O dönemde bu tür hastalıkları tedavi etmek çok zordu. Hastaya
ponksiyon uygulanır ve dokuz gün beklenirdi. Hasta bu süreyi atlatırsa,
iyileşirrdi. Atlatamazsa...

Sekiz gün boyunca bir mucize olması için dua ettim. Dokuzuncu gün,
içimi kötü bir his kapladığından Belleville'deki otelden hastaneye kadar
yalınayak yürüdüm. Cebimde bir tek sou bile yoktu. Marcelle'in yanına
yanaştım. Yaşlı ve güler yüzlü bir hemşire "Kendine geldi! Ateşi de düşmeye
başlıyor! Sanırım hastalığı atlattı!" dedi.

Usulca küçük kızımın yanına sokuldum. Marcelle, mavi gözlerini sonuna
kadar açmış ve beni hastalığa tutulduğundan bu yana ilk defa tanımıştı. "Anne,
gel yanıma, beni bırakma!" dedi.

Ağlayıp yanağına öpücükler kondurdum. Sabah beşe kadar yanında kaldım
ama daha sonra ayrılmak zorundaydım.

Öğleyin P'tit Louis'yle birlikte geri döndüm. Mutluydum, çünkü kabusun
sona erdiğini sanıyordum.

Ama Marcelle ölmüştü...

Ne P'tit Louis'te ne de bende küçük bir çelenk almak için para vardı.
Suskunca ayrıldık. Ben Place Pigalle'ye geri döndüm.

Kahrolmuştum. Bir ara çalıştığım yerde konsomatrislik yapan
kadınlardan biri yanıma yaklaştı ve "Kafanı boşuna yorma. Göreceksin, gerekli
olan parayı bir şekilde toparlayacağız" dedi.

Çocuğumun toprağa verilmesi için gerekli olan para bir yana, cebimde
bir bardak su bile alabilecek kadar para yoktu.

Ama en az benim kadar fakir olan erkek ve kız arkadaşlarım, ellerinden
geldiğince yardım etiler. Buna rağmen halen on frank eksiğim vardı.

Saat sabahın dördüydü. Üzerimde çok büyük duran ve kolu yamalı olan
mantomu giyip karanlığın ortasına daldım.

Marcelle'i düşünüyordum; şanssızlığımı ve halen eksik olan on frankı.
Kendimi sokaklarda ağır ağır sürüyordum.

Birden arkamdan biri "Hey bebek!" diye seslendi. "Benimle biraz
eğlenmek için ne istersin?"

İri yapılı bir adam alaylı alaylı sırıtıyordu. Beni sokak kızlarıyla
karıştırmıştı.

Yoksa onu tokatlar ve küfrederdim! Ama ümitsizliğin ve çaresizliğin
etrafımı sardığı bu gecede yapamayacağım hiçbir şey yoktu. Bu nedenle daha
önce de bahsettiğim bu yabancıya "On frank!" dedim.

Beni hemen kolumdan tutup küçük bir otele götürdü.

Otel sahibinden odamızın numarasını öğrendikten sonra merdivenleri
çıktı. Kendi kendime: "Bu imkansız! Böyle bir şey yapamazsın!" diyordum.

Odaya girdikten sonra yabancı önümde durdu ve sırıtarak, "Al, sana on
frankı peşin vereyim" dedi.

Parayı masanın üzerine koydu. Daha sonra tekrar bana döndü. Ellerini
omuzlarıma koyduğunda, bu iri yapılı adamla kendime olan saygımı yitirmeden
başa çıkamayacağımı anladım.

Yabancı bana soğuk bir bakış fırlattı. "Daha ne bekliyorsun?" diye
sordu.

Hıçkıra hıçkıra ağlamaya ve ona hikayemi anlatmaya başladım: çocuğumun
ölümünü, toprağa verilmesi için gerekli olan eksik on frankı...

Bana acıdığını ve gitmeme izin vereceğini anlamıştım.

Omuzlarını silkti ve kısık bir sesle, "Git bebeğim!" dedi. "Hayat her
zaman insana gülümsemiyor, öyle değil mi?"

İşte, bugüne kadar darda kalanlara en ufak bir karşılık bile
beklemeden yardım etmemin asıl nedeni bu adamdır.

Peki, bu adam bana bir fahişe gibi davranmış olsaydı... Belki de bugün
birçok insanın vücudunu, birçoğunun da ruhunu son adna kurtaran biri
olmayacaktım.

Bugün dahi, bana başkalarına yardım etme duygusunu sağlayan bu insana
minnettarım.

Bana hayatta hiçbir şey, karşılık almadan yardım etme duygusu kadar
temiz ve yüce bir mutluluk vermemiştir.