İstihbaratın önemli bir bölümünü teşkil eden psikolojik harp istihbaratı psikolojik harp de kullanılmak için elde edilir.Ülkemizde stratejik istihbarat üretimi ve kullanılması yeterli seviyede bilinmekle beraber ne yazık ki; psikolojik harp konusu gibi,psikolojik harp istihbaratı da hem yeterince bilinmemekte hem de gereken önem verilmemektedir.

TANIM:

Psikolojik harp istihbaratını; "Bir devletin diğer devlet üzerinde

millî menfaatlerini gerçekleştirmek üzere uyguladığı psikolojik

harpte kullanacağı her alandaki (siyasî, askerî, ekonomik, sosyal,

ideolojik, teknolojik vd.) zafiyetlerinin ve hassasiyetlerinin sistematik

bir tarzda tespiti, tasnifi, yorumlanması ve istihbarat

haline getirilmesi" şeklinde tarif edebiliriz.

Psikolojik Harp Istihbarati

Psikolojik Harp İstihbaratı

Örneği:

1976 yılında Yunanistan'da bir kitap hazırlandı. Bu kitabın ismi "Ellada Sipna" (Yunanistan Uyan) Yazarı ise Andreas Dendrinos idi. Bir psikolojik harp istihbarat uzmanı olan yazar kitabında daha 1976 yıllarında diyor ki: "Türkiye Yunanistan'ın en önemli ve en temel düşmanıdır. Türkiye'nin aleyhine olan her şey desteklenmelidir. Türkiye'yi parçalamak ve yok etmek Yunanistan'ın millî hedefidir. Ancak; Türkiye; silâhlı kuvvetleri başta olmak üzere birçok yönden Yunanistan'dan üstündür. Bu hedefe sıcak bir savaşla ulaşamayız. Türkiye'nin psikolojik hassasiyetleri vardır.

Bunlar kullanılarak Türkiye zayıf düşürülmeli, hatta parçalanmalıdır.

Bu hassasiyetler;

1. Türkiye'de Kürt sorunu vardır, bu hassasiyet kullanılmalıdır.

2. Radikal dinci guruplar vardır. Türkiye'deki dinî konular hassasiyet

ihtiva eder. Bu konu kullanılmalıdır.

3. Türkiye'de mezhep ihtilafı önemli bir hassasiyettir. Alevi-sünnî

ihtilafı kullanılmalıdır.

4. Türkiye'nin ekonomik ve sosyal hassasiyetleri vardır.

5. 1915 yılındaki Ermeni katliamı bir hassasiyettir. Bu konu

kullanılmalıdır."

Yazar, Andreas DENDRİNOS, kitabında;

Türkiye'nin zayıf düşürülmesi ve parçalanması için Kürtçü-bölücü

örgütlerin nasıl destekleneceğini, Ortadoğu'da Suriye'nin, Avrupa'da

İngiltere, Almanya ve Fransa'nın Türkiye aleyhine nasıl kullanılacağını

detaylı olarak ortaya koymuştur.

Adı geçen kitap 1983 yılında Başbakan Andreas PAPANDREU

tarafından "Yunanistan Savunma ve Dış Politika Konseyi (KSEA)"

adını alan Yunanistan Millî

Güvenlik Kuruluna getirilmiş ve

kabul edilip hükümete uygulama

yetkisi verilmiştir.

Yani Yunanistan'ın en üst

siyasî ve askerî karar organı,

Türkiye hakkında hazırlanan

psikolojik harp istihbaratı bilgilerini

ihtiva eden "Yunanistan

Uyan" isimli kitabın uygulanması için eylem kararı almıştır.

Nitekim kitapta belirtilen birinci hassasiyet olarak Kürtçü-bölücü

faaliyetin ele alındığı görülmüştür.

PKK terör örgütünün 15 Ağustos 1984 yılında Eruh ve Şemdinli

eylemleriyle adını iç ve dış kamuoyuna duyurması ve 15 yıl Türkiye

Cumhuriyeti Devletini siyasî ve askerî yönden meşgul ederek 30.000

kişinin hayatına mal olması, Yunanistan tarafından Türkiye'ye karşı

planlanan psikolojik harbin bir safhasının uygulanmasıdır.

PKK terör örgütünün, teröristbaşının 1999 da yakalanarak

Yunanistan'ın desteğini itiraf etmesi ile ülkemize uygulanan psikolojik

harbin uzun yıllar önce hazırlandığını ortaya çıkarmış, bilinen gerçek

dünya kamuoyunun önünde bir kere daha teyit edilmiştir.

Bu durum ancak; ülkemize karşı planlanan psikolojik harbin

yürütülmesi için hazırlanan psikolojik harp istihbaratının bir sonucudur.

Bu, psikolojik harp istihbaratının ne kadar etkili olduğu da açıkça

görülmüştür.

PSİKOLOJİK HARP İSTİHBARATI'nın ELDE EDİLİŞİ:

Psikolojik harpte istihbarat:

Hedef ülkenin tarihî geçmişi başta olmak üzere o ülke hakkında

stratejik istihbarat konularının detaylı şekilde tespitidir.

Psikolojik harp/harekat istihbaratlarının kaynakları:

1.İstihbarat belge kaynakları;

a. Muharebe kuruluşu el kitapları,

b. Gazeteler ve dergiler,

Yani Yunanistan'ın en üst

siyasî ve askerî karar

organı, Türkiye hakkında

hazırlanan psikolojik

harp istihbaratı bilgilerini

ihtiva eden "Yunanistan

Uyan" isimli kitabın

uygulanması için eylem

kararı almıştır.

c. Araştırma ve inceleme raporları,

d. İstihbarat raporları,

e. Düşmandan ele geçirilen belgeler,

I. Resmi belgeler: Planlar, haritalar, emirler, el kitapları,

II. Özel belgeler: Belgeler, kişisel mektuplar, not defterleri,

e. Biyografik istihbarat bilgileridir.

2. İnsan kaynakları:

a. Savaş esirleri,

b. Mülteciler,

c. Sivil yöneticiler,

d. O bölgede uzun süre hizmet gören sivil polisler.

PH İstihbaratı stratejik istihbarat istihsali gibi aynı metotlarla elde

edilir.

Psikolojik harp istihbaratı, uzun bir çalışma ile özellikle hedef ülke

hakkında yayınlanan bütün yayınları incelenerek elde edilen bir istihbarattır.

Bu konuda yetişmiş elemanlar çeşitli kimliklerle o ülkeye gelirler ve

yıllarca o ülke hakkında her alandaki hassasiyetleri tespit ederler.

Psikolojik harp istihbaratının temel dokümanı "temel incelemedir"

Temel inceleme;

Stratejik istihbarat konularının tümünden (siyasî, askerî, coğrafî,

ulaştırma, ekonomik, ilmî ve teknik, sosyolojik, biyografik...) hassasiyetleri

detaylı şekilde incelenmek üzere ihtiva eden bir dokümandır.

Ekleri fotoğraf ve ses albümleridir.

Yani hedef ülkenin sosyal yapısının detaylı fotoğraf ve film arşivleri

günlük konuşmalar, müzik ve çeşitli sesleri arşivlenmiştir. Ülkemize turist

olarak gelen bazı yabancıların bıkmadan hiç ilgisi olmayan kişi ve

olayları yüzlerce ve binlerce film harcayarak çekmeleri ve itina ile

ülkelerine götürmelerinin sebebi ülkemiz hakkında yaptıkları temel

incelemenin fotoğraf ve ses albümünü tamamlama gayretlerinden

başka bir şey değildir. Kamuoyunda yaygın bir görüş; "Bizim bazı orijinalliklerimiz

ve tabii yanlarımız, yabancılara çok ilginç gelmektedir. Bu

yüzden ilgileniyorlar ve çok resim çekiyorlar" şeklindedir.

PSİKOLOJİK HAREKAT İSTİHBARATI'nın ELDE EDİLİŞİ:

TANIM:

Psikolojik harekat istihbaratı da; "Yürütülen psikolojik harbin

içinde her hangi bir alandaki hassasiyetin tespiti, tasnifi, yorumlanması

ve istihbarat haline getirilmesidir."

Psikolojik harekatta istihbarat, psikolojik harekat faaliyetinin kimliği,

mevkii (konumu) , şartları, hassasiyetleri hakkında ihtiyaç duyulan bilgileri

temin etmek için yapılır.

Psikolojik harekat istihbaratının elde edilişi taktik istihbaratın elde

edilişi gibidir.

Psikolojik harekat istihbaratının temininde bir metot da propaganda

analizi işlemidir.

Propaganda analizinde muhasım (düşman) propagandası alınır ve

analiz edilir. Belli formüle göre bu işlem yürütülür.

Propaganda analizinde KAMTE formülü kullanılır.

K= Kaynak, propaganda kaynağı nedir? Kaynak açık mıdır, gizli

midir?

A=Araç; kullanılan araç nedir? (Basın, TV. fısıltı... gibi)

M=Muhteva (İçerik); Konusu ve ana fikri nedir? Hangi konuları

işliyor?

T=Tema; Kullanılan temalar nedir? İddiaları nedir?

E=Etki; Bu propaganda ne etki yapmıştır, Ekosu, yankısı nedir?

Bu sorulara cevap aranır ve propagandayı üreten kaynak hakkında

bilgi toplanır.

Ayrıca propaganda; tehditler ihtiva ediyor, hakaret ve sertlik

taşıyorsa bu kaynağın korku ve zafiyet içinde oluşunu gösterir.

Psikolojik harekat istihbaratına

örnekler;

Örnek-1:

II. Dünya Savaşı'nın başlangıç

yıllarında Alman Genelkurmay

İstihbarat Başkanlığı Fransa'ya

yapılacak harekatın başlama tarihi

hakkında kesin bir karara varamaz.

En az 1 yıllık bir planlama ve hazırlık öngörülür. 1941 yılında Fransa'ya taarruz planlanmaktadır.

Ancak bu arada elde edilen psikolojik harekat istihbaratı harekatın 1 yıl

öne alınmasını ve 1940 yılında Fransa'ya taarruz edilmesini ve Fransız

Ordusunun en zayıf şekilde yakalanmasını sağlar.

O olay şudur; II. Dünya Savaşı'ndan önce Almanya'dan Fransa'ya

istihbarat ve psikolojik harekat istihbaratçısı olarak 15.000 kişi turist

görüntüsü ile gelmiştir. Fransızlar turist artışına sevinmekte, alacakları

dövizi düşünmektedirler.

İstihbaratçılar Fransa'nın kritik arazilerini yol, köprü, menfez, boğaz,

geçit ve elektrik santrallerini tespit edip fotoğraflarını çekerken,

Psikolojik Harekat İstihbaratçıları da Fransa'nın her alandaki hassasiyetlerini

tespit etmekteydiler.

Bir uzman psikolojik harekat istihbaratçısı, Paris'te Eyfel Kulesi

civarında Le Monde gazetesini okurken önünde duran taksiden bir

Fransız generali iniyor ve ücret konusunda anlaşamadığı taksi şoförü ile

münakaşa ediyor ve taksi şoförü generalin arkasından küfür ediyor. Bu

olayı kayıt eden Alman psikolojik harekat uzmanı, mesajını Psikolojik

Harekat İstihbarat Merkezine çekiyor.

Alman Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı ve Psikolojik Harekat

Başkanlığı olağan üstü bir toplantı yapıyor.

Değerlendirme şöyledir;

"Bir ordu mensubu ve bir general normalde halkından saygı görür.

Eğer taksi şoförü sokakta generalin arkasından küfrediyorsa halk

ordusunu sevmiyordur ve ordunun morali bozuktur. Fransız ordusu

toparlanmadan kendini halkına sevdirmesine zaman bırakmadan

Fransa'ya taarruz edilmelidir."

Gerçekten, Fransa Alman hududu boyunca uzanan ve 30 milyon

Franka mal olan meşhur Majino hattını yapmış ve modern Fransız

topçusunu beton ve çelik mevzilere yerleştirmişti. Ancak Fransız

ordusunda sabah içtimasında bölük komutanının arkasından asker

nanik yapıyor ve halk ordusunu sevmiyordu.

Bu sevgisizlik, Alman psikolojik harekat ajanlarının da etkisiyle

nefrete dönüştürülmüş, Fransız mühimmat fabrikalarındaki topçu mermilerinin

sevk çapı, birkaç milimetre büyük imal edilmişti. Alman taarruzu

başladığı zaman Majino hattındaki Fransız topçusunun mermileri

namlulara girmiyor ve bazı Fransız subayları top başında tabancalarını

şakaklarına dayayarak intihar ediyorlardı.

Gerçekten Fransız halkı o dönemde ordusunu sevmiyordu ve ordu  mensupları da bu durumu hissederek kendilerini sevmeyen bir halk

için savaşa karşı isteksizlik gibi ciddi bir zafiyet içinde bulunuyordu.

Bu hassasiyeti bir olayla tespit eden Alman psikolojik harp teşkilatı,

elde ettiği hassasiyet haberini doğru yorumlayarak psikolojik harekat

istihbaratı haline getirmiş, elde ettiği psikolojik hareket istihbaratını

yerinde ve zamanında kullanarak ve Fransız ordusunu, bu hassasiyetini

gidermeden taarruz ederek 1 hafta içinde imhaya sürüklemiştir.

Örnek-2:

1985 yılında, Tunceli Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Jandarma

Komutanlığından aldığı bir bilgiyi harekat merkezine çekiyordu.

Mesajda; "Tunceli'de, PKK terör örgüt elemanlarının koç ve koyun başlı

mezar taşlarını tahrip ettikleri" belirtiliyordu.

Harekat merkezinde görevli asker ve sivil istihbarat

personeli:"Terör insanları hedef almış, taşlarla mı uğraşacağız, kayda

değer olmayan bir konu" diye kenara koymuşlardı. Ancak olaya

psikolojik harekat istihbaratı gözlüğü ile bakıldığında farklı anlamlar

taşıdığı görülebiliyordu.

Koç başı ve koyun başı, Akkoyunlu ve Karakoyunlu Türk devletlerinin

millîyet sembolleriydi. Tunceli'de Kürtçülük propagandası yapan

ve bir Kürt tarihi uydurmak isteyen PKK terör örgütü Tuncelili vatandaşlarımızın

dedelerinin menşeini ve Türklüğünü ispat eden bu sembolü

ortadan kaldırmak istiyor ve mezar taşlarını bunun için tahrip ediyordu.

Konu bu açıdan ele alınmış, tahripleri önlenmiş, İçişleri Bakanlığı

tarafından koç ve koyun baş motifli mezar taşları ve diğer tarihi eserlerin

albümleri hazırlanmış, envanteri çıkarılmış, tarihçiler ve diğer

bilim adamları tarafından bu konuda eserler yayınlanarak terör

örgütünün yaptığı propaganda önlenmiştir.

Bu örnek incelendiğinde: Görülür ki; Yunanistan'ın Türkiye'ye karşı

yürüttüğü psikolojik harpte Yunanistan'ın kendi millî hedefi doğrultusunda

bir malzeme olarak kullandığı PKK terör örgütünün, psikolojik

hassasiyeti bölge halkının atalarının tarihten gelen Türklük simgeleri ile

Türk asıllı olduğunun ispatıdır.

Terör örgütünün bu tarihten gelen Türklük sembollerini ortadan

kaldırarak siyasî ve psiko-sosyal alanda bir psikolojik harekat operasyonu

yapmak istemiş, ancak bu konuda psikolojik harekat istihbaratı

elde edilerek karşı tedbir alınmıştır.

Örnek-3:

1987 yılında Yunanistan her zaman yaptığı gibi Lozan Antlaşmasını

ihlal ederek Ege Adalarına yığınak yapıyordu. Aylardan mayıs ayı idi.

Fakat o yıl kış çok sert geçiyordu. Mayıs ayında sobalar ve kaloriferler

yanıyordu. Sakız adasındaki otellerde bulunan turistler için, Yunanistan

bir gemi kalorifer yakıtı "fuel-oil" göndermiştir. Sakız adasındaki Tugay

komutanı Piyade Albay garnizon birliklerinin yakıtı yok diye, gelen bir

gemi yakıta el koymuş tugay mutfaklarında ve kışla kaloriferlerinde

yaktırmıştı.

Üşüyen turistler rezervasyonlarını iptal ettirmişler ve Sakız adasını

terk etmişlerdi.

Sakız adasındaki turistik otel sahipleri ve otellerde çalışanlar başta

olmak üzere, bütün ada halkı ellerinde "Sakız adasında Yunan askerî

istemiyoruz", "Kıbrıs'a gittiniz de ne oldu, adanın yarısını Türkler aldı"

"Biz Türklerle dostuz, sizi burada istemiyoruz" şeklinde pankartları

olduğu halde kışlanın tel örgülerine dayanmışlar ve Yunan tugayını

protesto etmişlerdir.

Yunan silâhlı kuvvetleriyle ada halkının arasındaki bu önemli hassasiyet

tam bir psikolojik harekat istihbaratı olup, klâsik istihbaratçılar

tarafından değerlendirilememiş ve vaktinde ilgililere verilememiştir.

Askerî istihbaratçı adadaki piyade tüfeğinin artışını dikkate alır, onu

kaydeder ve envanterine dahil eder. Ancak eğer bu konuda bir eğitimi

yoksa toptan tüfekten çok daha mühim olan böyle bir haberi

değerlendiremez ve kullanıcısına gönderemez.

Psikolojik harp istihbaratçısı normal istihbaratçıya göre daha fazla

uzmanlaşmış olmalıdır.

Psikolojik Harp İstihbaratı devamlı bir faaliyet olup toplanır, tasnif

edilir ve zamanı gelince kullanmak üzere saklanır. Devamlı güncelleştirilir.

Psikolojik Harekat İstihbaratı ise; muharebede kullanılan taktik istihbarat

gibi carî bilgileri ve yürütülen harekatla ilgili ihtiyaç duyulan

istihbarattır. Temin edildiğinde vaktinde kullanılmazsa güncelliği

kalmaz ve bir kıymet ifade etmez.

SONUÇ OLARAK:

Psikolojik harp ve psikolojik harekat istihbaratçılığı uzmanlık isteyen

önemli bir hizmet alanıdır.

Hazarda ve seferde aralıksız devam eden bir faaliyettir.

108 O⁄UZ KALEL‹O⁄LU/PS‹KOLOJ‹K HARP ‹ST‹HBARATI

Dünyanın bütün gelişmiş ülkeleri bu konuda önemli harcamalar

yaparak teşkilatlar kurmuşlar ve uzman elemanlar yetiştirmişlerdir.

Ülkemizde de bu konuda daha kapsamlı çalışmaların yapılması

kaçınılmazdır.

KAYNAKLAR:

1. ST 33-5 Psikolojik Harekat Teknik ve Yöntemleri

2. FM 33-1 Psychological Operations

3. Genelkurmay Başkanlığı Yayınları

4. ABD Psikolojik Harekat Kurs Notları

5. İngiltere Kraliyet Akademisi Psikolojik Harekat Kursu Yayınları

6. Almanya Psikolojik Harp Kursu Yayınları

7. NATO Psikolojik Harp Seminerleri Dokümanları

Oguz KALELİOĞLU*