Seçimlerin ardından Aliyev’e ilk kutlama Cumhurbaşkanı Gül ve Başbakan Erdoğan’dan gelirken, Aliyev de seçimden sonraki ilk dış ziyaretini Rusya’ya gerçekleştirmişti. Rusya’nın ardından Aliyev’in Ankara’ya yaptığı ziyarette başta Karabağ sorunu olmak üzere, Kafkas İstikrar ve İşbirliği Platformu ve bölgesel gelişmeler ele alındı. Ayrıca, Aliyev bugün TBMM Genel Kurulunda Türkiye-Azerbaycan ilişkileri ve bölgesel sorunlarla ilgili bir konuşma yaptı.

Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan kamuoylarında, Azerbaycan Devlet Başkanlığı seçimlerinin ardından üç ülke ilişkilerinin farklı bir boyut kazanacağı havası hâkimdi. Ancak, bu olumlu hava yerini şimdilerde giderek bir takım soru işaretlerine bırakmış bulunuyor. Bu bağlamda Karabağ sorununun doğrudan muhatabı olan Ermenistan ve Azerbaycan Devlet Başkanlarının, Rusya’nın görüşme önerisi çerçevesinde 2 Kasım’da Moskova’da bir araya gelmelerinin, sorunun gidişatına yeni bir boyut kazandırdığını söylemek mümkündür. Pazar günü gerçekleştirilen Moskova görüşmeleri sonunda imzalanan deklarasyona göre Ermenistan ve Azerbaycan’ın Karabağ sorununun barışçıl yollarla çözümü ve önümüzdeki dönemde meselenin çözümü için daha sık bir araya gelme kararı aldıkları açıklandı. Bu karar daha önceki durumla karşılaştırıldığında yeni bir gelişme olarak görülebilir.

Rusya’nın geçtiğimiz hafta Moskova’da Karabağ sorunu konusunda tarafları kendi öncülüğünde uzlaştırma girişimi, Türkiye açısından olumsuz bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Rusya’nın, Karabağ meselesinde Türkiye’yi muhatap kabul etmeyerek sorunun çözümünü tamamen Ermenistan-Azerbaycan ve Rusya arasında varılacak bir uzlaşma zeminine oturtmaya çalışması karşısında Türkiye’nin net bir tavır ortaya koymaması ve hatta Rusya’nın bu girişiminin sorunun çözümü için “önemli” ve “doğru” bir adım olduğu yönünde bir havanın oluşması, aslında bugüne kadar atılan adımlarla çelişkili bir durum arz ediyor. Karabağ sorununun çözümü konusunda varılacak her türlü ortak karar dolaylı da olsa Türkiye’yi etkileyeceğinden, bu görüşmelerde Türkiye’nin de yer almış olması veya en azından Türkiye’nin konuyla ilgili görüşlerinin alınmış olması gerekirdi. Ancak, bu yönde bir tutum sergilenmemesine ve bu olumsuz atmosfere rağmen Türkiye, başından beri sürdürmekte olduğu uzlaşmacı tutumunu devam ettirmekte ısrarcı davranıyor. Bu bağlamda Azerbaycan Devlet Başkanı Aliyev’in Moskova görüşmelerinin ardından Ankara ziyaretini bir tür “gönül alma” veya “Türkiye’yi gelişmelerden haberdar etme veya küstürmeme” girişimi olarak da nitelemek mümkündür. Öyle ki, Azerbaycan kamuoyunda bazı muhalif kesimler bu ziyareti Türkiye’nin Ermenistan ziyaretinin ardından Bakü’ye yapılan “gönül alma” ziyaretine bir misilleme olarak dahi yorumluyorlar. 

Sonuç olarak, tüm bu gelişmeler karşısında Türkiye’nin Karabağ sorunu konusunda nasıl bir yol izleyeceği, önümüzdeki dönemde yine Rusya önderliğinde Ermenistan ve Azerbaycan liderlerinin yapacakları birtakım görüşmelere bağlı olacaktır. Öte yandan Moskova görüşmelerinden kârlı çıkan tarafın yine Ermenistan olduğu görülüyor. Nitekim, şimdilik somut bir sonuç çıkmasa da Moskova görüşmeleri Ermenistan için Azerbaycan’la masaya oturmak ve Türkiye’yi Karabağ meselesinde devre dışı bırakmak açısından önemli bir adım oldu. Bilindiği üzere, Ermenistan yıllardan beri “soykırım iddialarının kabulünün” yanı sıra, “Türkiye’nin Karabağ sorununa müdahil olmaması” yönünde bir politika yürütüyordu.

 Yıldız Deveci BOZKUŞ /ASAM