Fatih Sultan Mehmet tarafından 1463
yılında fethedilen Bosna-Hersek'te, 1521-1541 tarihlerinde Sancak beyi olarak
görev yapan Gazi Hüsrev Bey'in anısı, yaptığı eserler ve bıraktığı vakıfnameyle
halen yaşatılmaya devam ediyor.
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Bosna'da
Sancak beyliği yapan, babası Boşnak, annesi Türk olan, anne tarafından ise
Sultan II. Bayezid'in torunu olan Gazi Hüsrev Bey, Saraybosna'nın Gazi İsa
Bey'in ardından ikinci kurucusu olarak görülüyor. Gazi Hüsrev Bey'in kendi adına
kurduğu vakıf bünyesinde yaptırdığı cami, medrese, han, hamam ve aşevi gibi çok
sayıda eser, bugün halen Saraybosna'nın ruhunu oluşturuyor.
Boşnak halkın
"baba" olarak gördüğü ve çok sevdiği Gazi Hüsrev Bey'in sağlığında hazırladığı
vakıfname, 1521 yılında yapımına başlanan ve 1531 yılında tamamlanan kendi adına
yaptırdığı Saraybosna'nın en büyük ve görkemli camisinde 480 yıldır her gün
yerine getiriliyor.
Gazi Hüsrev Bey'in vakıfnamesi gereği her gün öğle
namazını müteakip Kur'an-ı Kerim'i en iyi okuyan ve "cüzhan" olarak adlandırılan
30 kişi, birer cüz okuyor. Aynı anda başlanan ve sessizce okunan cüzlerin
tamamlanmasınını ardından hatim duası yapılıyor. Hatim duasında Gazi Hüsrev Bey,
Saraybosna ve Bosna Hersek'teki Müslümanlar için dua ediliyor.
Kur'an-ı
Kerim'in okunduğu sırada yine Gazi Hüsrev Bey'in vakıfnamesi gereği, caminin bir
köşesinde ise 5 kişi tarafından 1000'lik tespihle kelime-i tevhid (Lailahe
illallah) çekliyor. 15 günde bir ise 70 bin kez kelime-i tevhid çekiliyor ve her
15 günde bir tevhid duası okunuyor.

-480 YILDIR 1 GÜN BİLE AKSATILMADAN
YERİNE GETİRİLEN VASİYET-

Gazi Hüsrev Bey Camii'nde (Begova Camii) 1973
yılından bu yana müezzinlik yapan Hacı Hafız Vehbiya Şeçeroviç, AA muhabirine
yaptığı açıklamada, 37 yıldır görev yaptığı bu caminin Gazi Hüsrev Bey'in inşa
ettiği en güzel yapıt olduğunu belirtti.
Gazi Hüsrev Bey'in Saraybosna'da
Sultan Camii'ni de (Careva Camii) de yaptırdığını ifade eden ifade eden
Şeçeroviç, bu camilerle ilgili bütün uygulamaların (teknolojik gelişmeler
elektrik, ısınma hariç) vakıfnameye göre yapıldığını vurguladı.
Camide her
gün okunan Kur'an-ı Kerim ve çekilen kelime-i tevhidin Gazi Hüsrev Bey'in
vakıfnamesinde yer aldığını belirten Şeçeroviç, şunları kaydetti:
"Gazi
Hüsrev Bey'in vakıfnamesinde her gün 30 kişinin Kur'an-ı Kerim okuyarak bir
hatim tamamlaması ve beş kişinin de bin kere "Lailahe illallah" şeklinde
zikretmesi, 15 günde bir de 70 bin tevhid okunarak 'tevhid duası'nın yapılması
yer alıyor.
Bu uygulama caminin 1531 yılında ibadete açılmasıyla başladı ve
bir gün dahi ara verilmeden devam etti. Saraybosna bir çok acı yaşadı, işgaller
gördü, kuşatmalar altında kaldı ancak bu gelenek bir gün dahi aksatılmadan
yerine getirildi. 480 yıl boyunca bir gün dahi Gazi Hüsrev Bey'in camisi
hatimsiz ve tevhidsiz kalmadı."

-"SULTAN FATİH'İN BIRAKTIĞI DUA BİZLERİ
KORUDU"-

Şeçeroviç, Fatih Sultan Mehmed'in Saraybosna'yı fethi sırasında
"Ravne Bakiye"ye geldiğini ve "burada hep ezan okunacak" şeklinde bir rivayet
olduğunu anlatan Şeçeroviç, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Düşmanlarımız son
savaşta bile silahsız olmamıza rağmen bizleri mağlup edip bu topraklardan, bu
camilerden çıkartmayı başaramadı. 4 yılı aşkın süren Saraybosna kuşatması
sırasında burada her gün ezan, hatim ve tevhid okundu. Bosna-Hersek'i,
Saraybosna'yı ve 120 top atışının isabet ettiği 'Begova Camisi'ni burada okunan
Kur'an-ı Kerim korudu. Fatih Sultan Mehmet, Gazi Hüsrev Bey gibi büyük
insanların duasının sonucu olarak biz buradayız ve inşallah kıyamet gününe kadar
da burada kalacağız."
Şeçeroviç, Türklerle Boşnakların kardeş ve akraba halk
olduğunun en iyi göstergesinin Gazi Hüsrev Bey olduğuna da dikkati çekerek,
"Gazi Hüsrev Bey bizim en önemli ortak değerimizdir. Bizler onun bıraktığı bütün
emanete hep sahip çıktık. Onun Anadolu'da yaşayan diğer torunları da onun
emanetine sahip çıkarak daha güçlü olmak zorundalar. Şu anda Türkiye'nin
gelişimini gurur duyarak izliyorum. Bu topraklara yeniden sahip çıkılması
bizleri mutlu ediyor" diye konuştu.

-GAZİ HÜSREV BEY-

Gazi
Hüsrev Bey, (1480-1541) Kanuni Sultan Süleyman devrinde Bosna'da uzun süre görev
yapan sancak beyi. 1521'de Bosna Sancak Beyi olan Gazi Hüsrev Bey, Kanuni'ni
Belgrad seferine katıldı ve Zemlin kalesini fethetti. Belgrad'ın fethinden sonra
Macaristan, Hırvatistan, Transilvanya ve Dalmaçya'ya akınları Gazi Hüsrev Bey
emrinde bulunan 10 bin kişilik 'deli kuvvetleri' (serdengeçtiler) ile sürdürdü.
Bosna'da sancak beyi olarak görev yaparken, birlikleriyle katıldığı Mohaç Meydan
Muharebesi'nde büyük başarı gösterdi. Bosna bölgesinde yaptığı fetihlerle
sancağın sınırlarını genişletti.
Gazi Hüsrev Bey, bu sırada idaresi altında
bulunan Saraybosna'yı da imar etmekten geri durmadı. Şehirde pek çok cami,
mescid, medrese, çarşı ve köprü yaptırdı. Kurşunlu Medrese diye de anılan Gazi
Hüsrev Bey Medresesi yıllarca ilim ve kültür merkezi olarak hizmet verdi. Adalet
ve ihsanı ile halkın sevgi ve saygısını kazanan Gazi Hüsrev Bey, bölgede
İslamiyet'in yayılmasına da önemli katkı sağladı.
Gazi Hüsrev Bey, 18
Haziran 1541 tarihinde Karadağ'ın Drobnjaci şehrinde çıkan bir Sırp isyanını
bastırırken Mokro köyünde vefat etti. İç organları Karadağ'da bugün halen "Hoca
Tepesi" (Hodzina glavica) olarak anılan mevkiye, naaşı ise Saraybosna'ya
nakledilerek kendi yaptırdığı Gazi Hüsrev Bey Camii'nin avlusundaki türbeye
gömüldü.
Saraybosna'yı imar ve inşa eden Gazi Hüsrev Bey, özellikle
Balkanlar'da Boşnakların ve Türklerin büyük bir "millî kahramânı" olarak
görülüyor.