Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası ile ilgili araştırmaları ve kitapları bulunan, bilgilerini
ziyaretçilerle paylaşan araştırmacı-yazar Ruhan Özaygün, eşsiz eserin bilinmeyen
yönlerini değerlendirdi.

Divriği Ulu Cami ve
Darüşşifası'nı, 'Bilimin ve ilmin birleştiği bir mimari yapı' olarak
nitelendiren Özaygün, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu'nun
(UNESCO) 'Dünya Kültür Mirası Listesinde' yer alan eserin yapımı aşamasından
önce de bilimden faydalanılarak hazırlıklar yapıldığını söyledi.

Özaygün,
Mengücekoğulları'nın Divriği'ye kazandırdığı bu şaheserde ortaya çıkan 'Namaz
kılan insan' ve diğer siluetler ile gölgeler için, tarihi yapıyı inşa eden mimar
ve ustaların çok ince hesaplar yaptığını, bu siluetlerin ve gölgelerin tesadüf
olmadığını belirterek, 'Eseri inşa eden mimar ve ustalar, binayı yapmadan önce 2
yıl boyunca güneşin doğuşundan batışına, yıldızların çıkışından kayboluşlarına
kadar hepsini hesaplamış. Bu hesaplar yapıldıktan sonra, elde edilen sonuç, bu
eser üzerinde gösterilmeye çalışılmıştır. Kapılarda ilk etapta siluet bakıyor,
temaşa ediyor. İkincisinde siluetteki o kişi kitap okuyor, üçüncü durumda namaz
kılıyor, dördüncü olayda ise kadına çevriliyor. Onun için burada tesadüf bir şey
yoktur, eseri ilme hizmet, hakka hizmet, fisebilillah (Allah rızası için)
düsturuyla yapmışlardır' diye konuştu.


Bu eseri yapan mimar ve
ustaların, kapılardaki motiflerin her birini ince ince hesapladığını, söz konusu
motifleri yaparken ilime, bilime ve Kur'an-ı Kerim'e başvurduğunu vurgulayan
Özaygün, mimarın ve ustaların devrin teknolojisine uyum sağlayarak bazı gölgeler
oluşturduklarını ifade ederek,şunları anlattı:

'Kur'an-ı Kerim'de Furkan
Suresi'nin 45 ve 46. ayetlerini okuduğumuz zaman bu gölge meselesinin iç yüzünü
anlayabiliriz. 'Rabbinin gölgeyi nasıl uzattığını görmez misin? İsteseydi onu
sabit kılardı. Sonra biz güneşi gölgeye delil kıldık. Sonra onu kendimize yavaş
yavaş çektik' ayetlerinden de göreceğiz ki burada asıl gölge değil, gölgeyi
uzatan güneş ile gölgenin hareket ve tavırlarını bilmek mecburiyetindeyiz.'


Divriği Ulu Cami ve Darüşşifası'nın batı kapısında (taç kapı) ikindi
vakti görülen namaz kılan erkek silueti, cennet kapısında saat 07.00 sıralarında
çıkan namaz kılan kadın silueti ve şah kapısında saat 09.00 sıralarında oluşan
ve eseri yaptıran Ahmet Şah'ın başını temsil ettiğine inanılan erkek kafası
silueti, görenleri adeta büyülüyor.

Özellikle tarihi eserin batı
yamacında camiye girişi sağlayan taç kapıda, ikindi namazı vaktinde güneşin
etkisiyle ortaya çıkan, yaklaşık 4 metre uzunluğundaki 'namaz kılan insan'
silueti ziyaretçilerin ilgi odağı oluyor.

Tarihi eseri görmeye gelenler,
ziyaret saatlerini namaz kılan insan siluetinin çıktığı ikindi namazı vaktine
denk getirmeye çalışıyor.

Yıllarca fark edilemeyen siluetin, 2005 yılında
fotoğraf çeken bir turist tarafından görüntülenmesinin ardından ünü yurt dışına
kadar ulaşmış. Kente gelen yerli turistlerin yanı sıra yabancı turistler de
güneş giriş kapısına vurduğunda ortaya çıkan gölgenin önünde fotoğraf
çektiriyor.