“Para” yüzünden Futbol “Koru(o)na” mıyor.

0

Futbol uzun bir zamandır küresel eğlence sektörü haline dönüştü. Küresel boyutunun bütün dünyayı etkisi altına alması, bu oyunu devasa bir ekonomik sektör haline getirdi. Öncelikle futbol endüstrisinde dönen rakamlara göz atmakta fayda var. Avrupa ölçeğinde futbolun yıllık cirosu 14 buçuk milyar euroyu aşıyor. Dünya çapında popüler futbol kulüplerinin yıllık ciroları da 200 milyon Euro düzeyinde. Kulüpler düzeyinde oynanan Şampiyonlar Ligi tartışmasız kulüpler için en büyük gelir kaynaklarındandır. Bu turnuvanın da yıllık cirosu 1 milyar Euro civarındadır.

Türkiye’de ise futbol ekonomisi son 1 yılda 5 kat büyüdü. Türk futbolu bugün 555 milyon Euro değerle Avrupa’nın ve Dünya’nın en fazla gelire sahip altıncı futbol ekonomisi konumundadır. Ülkemizde futbol ekonomisi 2 milyar TL’den fazla parasal büyüklüğe sahip. Modern bir futbol stadının yapımı da 100-500 milyon (boyutun göre) Euro civarında. Sponsorluklar da bu endüstriye büyük hizmet ediyor. Futbol, medya ve reklamcılık sektörleriyle sıkı ilişkilere sahiptir. Aynı zamanda, futbolun oluşturduğu katma değer yasa dışı güçlerin bu sektörle ilgilenmesine sebep oluyor.

Küresel Sorunlar

Futbol sektöründe ciddi boyutlarda finans ve yönetim problemleri yaşanıyor. Kulüplerin büyük bir kısmı ciddi borç ve iflas sorunlarıyla mücadele ediyor. Futbolun küresel otoriteleri FIFA ve UEFA spor kulüplerinin “İktisat ve İşletme” eğitimi almış profesyonel yöneticiler tarafından yönetilmesini talep ediyorlar. Sektörün cirosu oldukça faza ve herhangi bir limiti yok. Bu durum yer altı güçlerinin bu sektörde faaliyetler göstermesine yol açıyor.

Oyuncuların kazançları da sektörün büyüklüğüyle orantılı olarak büyük rakamlar içeriyor. Bundan dolayı doping problemleri de sık sık gündeme gelmektedir.  Aynı zamanda sektörde vergi muafiyeti olması kara para aklama gibi tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Futbol Ekonomisine Korona Felaketi

KPMG Football Benchmark ekibinin araştırma sonucuna göre; maç günü, yayın ve ticari gelirden mahrum olan beş büyük ligdeki (İngiltere Premier Lig, İspanya La Liga, Almanya Bundesliga, İtalya Seri A, Fransa Ligue 1) kulüplerin toplam kaybı 4 milyar euroya yaklaşıyor. Bu liglerde aslan payını 1 milyar 250 milyon Euro ile Premier Lig yaşayacak.

 

Futbolun Virüsü Para

 

Adeta dünyanın kepengini kapatan koronavirüs (COVID-19) salgını nedeniyle dünyanın büyük bir kısmında spor faaliyetlerine ara verildi. Birçok ligde ne yapılacağına henüz karar verilememişken, bazı ligler aldığı kararları uygulamaya geçti. Örneğin; Almanya ligi futbola dönmüşken, Fransa ligi sezonu sonlandırdı.

Neden Devam Etsin İsteniyor?

Aslında bu sorunun cevabını tek kelime ile vermek mümkün “PARA”. Problemlerin ana kaynağı finansal sebepler. Korona salgını futbol kulüplerinin geleceğini de tehdit etmeye başladı. Kulüpler futbolcuların maaşlarını ödemekte problem çekiyor. Sponsorlar gelecek sezon için ümit vermiyor. Dünya savaşları, Büyük Buhran ve birçok ekonomik krizi atlatıp bugünkü büyük ekonomik boyutlara ulaşan futbol dünyası, bu kez korona salgını ile yüzleşmekte. Bu gibi problemlerin yaşanması, futbol federasyonlarını ve kulüpleri bir çıkmaza sürüklüyor. Futbolda gelirlerin durması böylesine büyük bir sektör için ciddi kriz tehlikelerine gebe olmakta.

Kulüplerin gelirlerini dört başlık altında toplayabiliriz; bilet satışı, yayın hakları, sponsorlar ve kulüp mağazaları. Kulüpler bu gelirlerin en büyük kısmını ise yayın gelirlerinden sağlıyor. Liglere ara veren ülkelere baktığımız zaman ekonomi kaynaklı tartışmalar gündem maddelerini oluşturuyor. Bilet satışları ve mağaza gelirleri de salgın sebebiyle durdu denilebilir.

               Yayın Hakları

Liglere ara verilince kulüplerin yayın haklarından kaynaklanan gelirleri de tehlike altına girdi. Fransa ligi sezonu sonlandırma kararı aldı. Bu durum Fransız futbolunun büyük bir gelirden mahrum kalmasına yol açtı. Fransız ligi sonlandırılmadan önce yayın haklarını elinde bulunduran Canal+ ve beIN Sports ile masaya oturdu. Canal+ 37 milyon Euro, beIN Sports ise 10 milyon Euro ödemeyi kabul etti. Ancak ligler sonlandırıldığı için Fransız Futbol Federasyonu Nisan-Haziran dönemleri yayın haklarına bağlı olarak 240 milyon euroluk gelirden mahrum oldu.

Fransız uzmanlar liglerin sonlanmasının, Fransa futboluna karşı faturasının 650 milyon euro civarında olacağını düşünüyor. Bazı Fransız futbol kulüpleri borçları sebebiyle finansman arayışı içine girdiler.

Türkiye’de ise, yayıncı kuruluş Bein Sports liglerin oynanmaması halinde ödeme yapmayacağını açıklamıştı. Bu durum kulüplere yönelik vahim sonuçlar doğurabilir. Zaten kulüplerimizin ekonomileri oldukça kötü durumdalar. Yüz yıllık çınarlar olarak gösterilen Fenerbahçe, Galatasaray ve Beşiktaş’ın borçları milyar liraları aşıyor. Kötü yönetilmiş kulüplerin, salgın boyunca yaşayabileceği problemlerin de çetin olacağını düşmek yanlış olmaz.

Ülkemizde özellikle şampiyonluk şansı olan kulüpler liglerin devam etmesini ısrarla istiyor. Şampiyonluk primi ve Avrupa kupalarına katılım payı bu durumun oluşmasına sebep oluşturuyor. Ülkemizde, yayın geliri, şampiyonluk primi ve puan bonusları ile birlikte şampiyon takım 500 milyon liraya yakın para kazanacak. Bununla birlikte lig şampiyonu Şampiyonlar Ligi’ne doğrudan katılım elde etmiş olacak. Bu turnuvaya sadece katılım payı 200 milyon lirayı aşıyor. Şampiyonluk şansı yapmakta olan kulüpler, toplamda 700 milyon lirayı aşan gelirin hesabını yapmaktalar. Bu miktarlar da şampiyonluk şansı olan takımların liglerin devamı için yapmış olduğu baskının sebebini açıklıyor.

Almanya ligi ise futbola geri döndü. Fransız futbolundaki ekonomik kayıplar göze alındığında çoğu ülke bu gibi rakamların altından kalkamayabilir. Hele ki ekonomisi bu kadar güçlü bir ülke olan Almanya’nın bile futbola dönmüş olması, çoğu ülkenin ekonomik nedenlerle liglere geri dönmek zorunda olduğuna işaret olabilir. Maalesef ekonomik nedenler yüzünden futbol, “acı ama gerçek” senaryoları yaşayacak gibi duruyor.