Trump’ın Petrol Oyunu Tutmuyor Mu?

0

Dünya petrol piyasası son altı aydır ilginç fiyat hareketlerine şahit oluyor. Petrolün 80 dolardan 100 dolara çıkacağı tartışmaları sürerken birden bire Kasım ayının başından itibaren 60 doların altına inmesi bütün planları alt üst etmeye başladı.

Petroldeki hareketlilik 5 Kasım sonrası başladı. Obama’nın İran’ı sistemin içine alarak kademeli olarak Mollaları devirme projesini Trump terk etti. Tekrar Bush döneminin şer üçgeni tanımlamasından yer alan İran’ı hedef tahtasına koydu. ABD İran’a karşı meşhur ambargo planını devreye sokmasıyla beraber petrol fiyatlarının yükseleceğini hesapladı. Çünkü 1 milyon ton varili piyasaya veren İran’ın devre dışı kalmasıyla beraber fiyatların yükselmesi kaçınılmaz gibi görünüyordu. ABD ilk etaptaki amacı İran ambargosuyla İran halkını da rejime karşı isyan etmesini sağlamaktı. İlk haftalarda İran sokaklarından hareketler geldi ise de istenilen seviyede olmadı. Akabinde ambargonun başta AB olmak üzere Türkiye, Rusya, Fransa gibi ülkelerin uymayacaklarını söylemeleri üzerine Trump geri adım atmak zorunda kaldı. Türkiye’nin de dâhil olduğu bazı ülkelere kısa bir süreliğine ambargoya ya dâhil etmeme kararını aldı. ABD’nin, İran politikasındaki amaç İran’da en fazla petrol alan AB ülkeleri, Türkiye ve Çin gibi muhtemel rakiplerinin enerjisini etkilemekti.

Evdeki Hesaptaki Hatalar Selman’la Başladı

ABD nin esas amacı dünya petrol piyasasındaki OPEC i kademeli saf dışı edip, fiyatları kontrol etmekti.  Bu süreçte İran’ın sahadan çıkmasıyla fiyatlarının ani yükselişini ABD için fiyatları frenleyecek ülkeye ihtiyaç vardı. O ülke hiç şüphesiz Suudi Arabistan idi. Suudilerin ilk önceleri ayak sürmeleri talep olmadan üretime geçmemeleri Trump’ı kısa bir süreliğine sıkıntıya soktu. Âmâ Selam’ın adının Kaşıkçı olayı ile anılmasıyla Trump’ın eli petrol fiyatları konusunda göreceli olarak kolaylaştı ise de uzun vade de lekeli Selman ismi onun içinde risk barındırıyordu.

petrol fiyatları ile siyasi olaylar arasındaki ilişki grafiği

Kasıkçı’nın Ölümü İle Petrol Fiyatları Arasındaki Garip İlişki

Kaşıkçının öldürülmesiyle ilk etapta petrol fiyatlarının ilgisi görülmeye bilir. Birde resme şu tarafından bakın, o zaman nasıl bir görüntü çıkıyor. Artan petrol fiyatlarına karşı İran’ın saf dışı edilmesiyle fiyatlar tekrar yükselmeye başlar. Suudiler üretime yanaşmaz. Tam o sırada Kaşıkçı İstanbul’da öldürülür. Türkiye’nin ısrarlı tutumu ile Selman köşeye sıkışır. İstemese de üretimin fazlalaşmasıyla fiyatlar hızlı bir şekilde inmeye başlar. Fiyatlar indikçe ABD Selman’ı koruma duygusu daha fazla artmaya başlar.

Çünkü Suudilerin üretimi azaltmaları fiyatları tekrar 80 dolar üzerine hatta 100 çıkarma ihtimalini doğurur. Sözün özü fiyatları düşük tutulması veya yükseltilmesinde Suudi vanasının istenildiği gibi açılıp, kapanmasında olayın rotasını Selman’ın durumu belirliyor. Eğer Selman veliahtlıktan uzaklaştırılırsa Suudiler kendi menfaatlerini düşünerek vanaları kapatabilirler. Selman durursa oda kendini düşündüğünde Trump isteğine uygun vaziyette fiyatlarla oynamaya devam edecektir.

Hedef Rusya

ABD petrol oyunun hedefi AB ülkeleri, Rusya ve Çin’dir. Bunların arasında AB ülkeleri ve Çin petrolde Körfeze bağımlı durumdalar. ABD petrol kavgasındaki hedeflerinden biride 35 dolar sınırına çekerek Rusya’nın psikolojik dayanma gücünü yok etmektir.  Bu bize de 2 sene öncede sahneye konulan oyunu hatırlattı. Petrol fiyatları 2016 da 50 doların altına inmesiyle en fazla Rusya’nın rahatsız olduğu görüldü. Zira Rusya son yıllardan petrol üyesi ülke olarak Suudilerden sonra gelmeye başladı. Petrol de inen her rakam Rusya ekonomisini zorlayacak durumdadır. Burada kilit ülkenin Suudiler ve kilit kimsenin de Selman olduğunu unutmamalıyız. Bu hafta Arjantin’de yapılacak G20 zirvesinde Selman’la görüşmek için başta Putin olmak üzere diğer liderlerinde sıraya girmesi eli kanlı bu yeni siyasi figürün birden bire enerji piyasalarında kaderini belirleyecek kilit adam haline gelmesi garip bir çelişki oluştu.

Sonuç olarak petrolün klasik kanlı yüzü bir kez daha ortaya çıktı. Fiyatlarla oynanan kirli savaşta yine eli kanlı kişilere fırsat verilmesi de petrol tarihinin değişmez kuralı bir kez daha işlemeye   başladı.